 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  Strona główna O bibliotece Regulaminy Ogłoszenia Nowości Warto skorzystać Niezbędnik biblioteczny Top 10 Szuflada Z archiwum Szuflady Wydarzenia Ankiety Oławskie klimaty Linki Kontakt |
Niezbędnik bibliotecznyJak korzystać z katalogu bibliotecznego on-line Bibliografia załącznikowa Wzorowy czytelnik Rodzaje katalogów bibliotecznych Karta katalogowa Księgozbiór biblioteczny w UKD Czytam książki, ponieważ... 10 praw czytelnika Nasze lektury Jak czytać Słowniczek przydatnych terminów Dni świąteczne z kalendarza "Man muss eine Sache gefunden haben, wenn man wissen will, wo sie liegt." (Goethe) Jak korzystać z katalogu bibliotecznego
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| HASŁO (autor lub tytuł) SYGNATURA (znak miejsca) |
Tytuł : dodatek do tytułu / twórcy i współtwórcy książki - Oznaczenie wydania Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania. - Objętość książki : oznaczenie ilustracji ; format (Tytuł serii ; numeracja w obrębie serii) Uwagi ISBN Numer inwentarzowy Znak klasyfikacji inwentarzowej wg UKD |
| Smotność w sieci/Janusz L. Wiśniewski
821.162.1 |
Warszawa : Prószyński i S - ka, 2001. - 316, [1] s.; 21 cm ISBN 83-7255-925-2 Powieść polska - 20 w 23002 821.162.1
|
Katalog biblioteczny w UKD
SYGNATURY KSIĘGOZBIORU NASZEJ BIBLIOTEKI WG UNIWERSALNEJ KLASYFIKACJI DZIESIĘTNEJ (UKD)
UKD to międzynarodowy system kodowania tematyki książek stworzony po to, by móc je skatalogować i zakwalifikować do odpowiedniego działu. System opracowali w latach 1897 - 1905 belgijscy prawnicy Paul Otlet i Henry La Fontaine, opierając się na Klasyfikacji Dziesiętnej Dewey’a – twórcy systemu.
UKD składa się z 10 działów głównych (0 -9), z których 4 jest pusty. Każdy z tych działów zawiera 10 poddziałów, te zaś z kolei dzielą się znów na kolejne poddziały itd. W ten sposób powstaje układ działów i poddziałów pozwalający w sposób zrozumiały klasyfikować dokumenty w różnych krajach (stąd jej uniwersalizm).
Przykłady:
| 0 | Dział ogólny |
| 0/9 (03) | Encyklopedie. Leksykony. Wydawnictwa informacyjne o zakresie ogólnym |
| 00 | Ogólne podstawy wiedzy i kultury |
| 1 | FILOZOFIA. PSYCHOLOGIA |
| 159.9 | Psychologia |
| 2 | RELIGIA. RELIGIOZNAWSTWO |
| 3 | NAUKI SPOŁECZNE. PRAWO. ADMINISTRACJA |
| 33 | Nauki ekonomiczne. Gospodarka. Ekonomia |
| 35 | Administracja publiczna. Wojskowość |
| 37 | Oświata. Pedagogika. Wychowanie. Szkolnictwo |
| 39 | Etnologia. Etnografia. Zwyczaje i obyczaje |
| 5 | MATEMATYKA. NAUKI PRZYRODNICZE |
| 502+504 | Przyroda. Badanie i ochrona przyrody. Nauka o środowisku |
| 51 | Matematyka |
| 52 | Astronomia |
| 53 | Fizyka |
| 54 | Chemia |
| 57 | Nauki biologiczne |
| 58 | Botanika |
| 59 | Zoologia |
| 6 | NAUKI STOSOWANE. MEDYCYNA. NAUKI TECHNICZNE. ROLNICTWO |
| 61 | Medycyna |
| 62 | Inżynieria. Technika w ogólności |
| 64 | Gospodarstwo domowe. Gastronomia. Hotelarstwo |
| 7 | SZTUKA. ROZRYWKI. SPORT |
| 72 | Architektura |
| 75 | Malarstwo |
| 77 | Fotografia |
| 78 | Muzyka |
| 79 | Film |
| 792 | Teatr |
| 769/799 | Sport |
| 8 | JĘZYKOZNAWSTWO. NAUKA O LITERATURZE. LITERATURA PIĘKNA |
| 81 | Językoznawstwo. Języki |
| 82 | Nauka o literaturze. Literatura piękna |
| 82-1 | Poezja |
| 82-2 | Utwory dramatyczne |
| 82-311.9 | Literatura fantastyczno-naukowa (SF) |
| 82-312.4 | Literatura kryminalna i detektywistyczna |
| 82-312.6 | Powieści historyczne, wojenne |
| 82-394 | Mitologia |
| 82-82 | Antologie. Wypisy |
| 9 | ARCHEOLOGIA. PREHISTORIA. GEOGRAFIA. BIOGRAFIE. HISTORIA |
| 91 | Geografia. Opisy krajów |
| 912 | Nietekstowe przedstawienia obszarów Ziemi (mapy, atlasy) |
| 913 | Geografia regionalna w ogólności. Geografia świata |
| 913(4) | Geografia Europy |
| 913(438) | Geografia Polski |
| 913(438)(036) | Przewodniki turystyczno-krajoznawcze po Polsce |
| 929 | Biografie |
| 94 | Historia powszechna |
| 94(100) | Historia świata |
| 94(100)”1939/1945” | II wojna światowa 1939/1945 |
| 94(438).082 | II wojna światowa w Polsce |
| 94(4) | Historia Europy |
| 94(438) | Historia Polski |
"Szczęśliwe znalezienie dobrej książki może zmienić przyszłość duszy." (Marcel Proust)
CZYTAM KSIĄŻKI, PONIEWAŻ...
1. Pomagają zrozumieć siebie i otaczający świat.
2. Rozwijają umiejętność myślenia.
3. Pobudzają do przemyśleń i empatii.
4. Kształtują umiejętność koncentrowania się.
5. Poszerzają wiedzę.
6. Pozwalają rozumieć innych.
7. Pobudzają wyobraźnię.
8. Bawią, wzruszają i pocieszają.
9. Rozwijają język i słownictwo.
10. Wzmacniają poczucie własnej wartości.
11. Wskazują na sposoby rozwiązywania problemów.
12. Nawyk czytania kształtuje mój charakter.
13. Nie jestem uzależniony od telewizji, komputera itp.
10 PRAW CZYTELNIKA (wg D. Pennaca)
1. Prawo do nieczytania.
2. Prawo do opuszczania stron.
3. Prawo do nie kończenia książki.
4. Prawo do czytania byle czego.
5. Prawo do czytania byle gdzie.
6. Prawo do czytania raz tego, raz owego.
7. Prawo do ponownego przeczytania.
8. Prawo do czytania na głos.
9. Prawo do nie mówienia o lekturze.
10. Prawo do zatopienia się w lekturze.
JAK CZYTAĆ ?
1. Czytaj systematycznie.
2. Czytaj szybko, ale uważnie, ze zrozumieniem.
3. Wstępy, posłowia, komentarze itp nie pomijaj.
4. Korzystaj ze słowników, encyklopedii, leksykonów.
5. Rób notatki z wybranych treści, także własne spostrzeżenia.
6. Niech nikt i nic ci nie przeszkadza.
7. Zadbaj o dobre oświetlenie.
8. Od czasu do czasu zrób sobie przerwę.
9. Przewietrz pokój.
10. Jeśli książka cię nuży, odłóż ją do jutra.
NASZE LEKTURY
Biblia (fragm.)
Mitologia (wybór)
Homer - Illiada lub Odyseja (fragm.)
Sofokles - Antygona
William Szekspir - Romeo i Julia
Karol Dickens - Opowieść wigilijna
Antoni Czechow – Śmierć urzędnika
Antoine Saint-Exupery - Mały Książę
Ernest.Hemingway – Stary człowiek i morze
Adam Mickiewicz - Dziady cz. II, Pan Tadeusz (fragm.)
Juliusz Słowacki - Balladyna
Aleksander Fredro - Zemsta
Henryk Sienkiewicz - Krzyżacy
Bolesław Prus - Kamizelka
Aleksander Kamiński - Kamienie na szaniec
George Orwell - Folwark zwierzęcy
Małgorzata Musierowicz - Opium w rosole
SŁOWNICZEK PRZYDATNYCH TERMINÓW
adiustacja - przygotowanie tekstu do druku w zakresie poprawności gramatycznej, ortograficznej, stylistycznej itp
aforyzm - złota myśl; akcentuje pomysłowość wysłowienia
aneks związany z treścią książki dodatek w postaci np. map czy wykresów
adnotacja – informacja o książce umieszczona np. na okładce książki
adres wydawniczy – zespół danych umieszczony zwykle u dołu karty tytułowej (miejsce, data wydania, nazwa wydawcy, wielkość nakładu itd)
akapit – część tekstu tworząca tematyczną całość; wyróżnia się wcięciem pierwszego wiersza lub większym odstępem między wierszami
alfabetyzm - umiejętność czytania i pisania; podstawowy zasób umiejętności i wiedzy niezbędny w danej epoce - nabywany przez czałe życie
a linea – od nowego wiersza
akcesja – wpisywanie do księgi inwentarzowej nowości
akcja – ciąg zdarzeń w utworze fabularnym prowadzących do rozwiązania
akcydens – materiały o charakterze użytkowym (ulotki, afisze, dyplomy, świadectwa itd); nie są nim książki i czasopisma
alfabet polski – zestaw 35 znaków oznaczających głoski: a, ą, b, c, ć, d, e, ę, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, o, ó, p, q, r, s, ś, t, u, v, w, x, y, z, ź, ż
alfabetyzm funkcjonalny - umiejętność rozumienia tekstu (informacji) niezbędna w rozwijającym się społeczeństwie
almanach – zbiór tekstów różnych autorów, których łączy np. miejsce zamieszkania czy przynależność do grupy literackiej; nie posiada określonego tematu, rodzaj antologii
analfabetyzm - brak umiejętności czytania i pisania (zwykle od 15 roku życia)
analfabetyzm wtórny - zapomniane umiejętności czytania i pisania
analfabetyzm funkcjonalny - brak umiejętności czytania ze zrozumieniem
analiza utworu poetyckiego - zawiera informacje o budowie, gatunku wiersza, użyte środki poetyckiego wyrazu itp.
aneks - dodatek uzupełniający książkę (np. indeks, tablice, objaśnienia); załącznik
anons - ogłoszenie lub zawiadomienie w prasie
antologia – publikacja zawierająca wybór tekstów na określony temat; najczęściej teksty lub ich fragmenty różnych autorów
aparat informacyjny biblioteki – składa się z katalogu, kartoteki - w formie papierowej lub elektronicznej bazy danych, zestawień bibliograficznych
arcydzieło literackie - utwór literacki uznawany za wzór doskonałości
artykuł - tekst publicystyczny przedstawiający stanowisko autora (autorów) wobec zjawisk społecznych, wpływający na opinie (także emocje) czytelników poprzez ich interpretację, ocenę, komentarze (artykuł wstępny, okolicznościowy, popularnonaukowy, naukowy, redakcyjny, dyskusyjny)
automatyczny system wyszukiwawczy- oparty na komputerowej bazie danych; opisy katalogowe powstają z chwilą wspisywania do programu bibliotecznego danych, które automatycznie pobierają katalogi:alfabetyczny, tytułowy, przedmiotowy, systematyczny
beletrystyka – utwory literatury pięknej obejmujące twórczość prozatorską (powieści, opowiadania, nowele itd.)
bestseller – (z ang. „best”- najlepszy i z „sell”-sprzedawać) – książka, która cieszy się taką popularnością, że rzadko znajduje się na półce bibliotecznej, czasem szybko zapominana
biały kruk – książka (jak ptak o tym kolorze) rzadko spotykana
bibliofil – miłośnik książek, ich znawca, czasem ozdabia swoje książki własnym ekslibrisem
bibliofilstwo – zamiłowanie do książek
bibliologia – nauka o książce
bibliomania – chorobliwa namiętność do zbierania książek
biblioteka– (od grec. „biblion” – książka i „teke” - składnica) instytucja, która gromadzi książki, przechowuje je i udostępnia czytelnikom
biblioteka sieciowa – teksty do popbrania lub odczytania w Internecie
biblioterapia – (od grec. "biblion"- książka i "therapeo"- leczę) rozwiązywanie problemów czytelnika za pośrednictwem książki; wydarzenia i losy bohaterów znajdujących się w podobnych sytuacjach mogą wpłynąć pozytywnie na jego zachowanie i sposób myślenia
biogram – zwięzły encyklopedyczny życiorys znanej postaci
biografia – przebieg życia najczęściej znanej postaci ujęty w sposób naukowy i historyczny
biuletyn – informator o działalności urzędów, instytucji itp
bookrossing – akcja polegająca na zostawianiu w określonym miejscu książek, by ktoś inny mógł je przeczytać
booktalking – krótka prezentacja książek zachęcająca do przeczytania określonych książek
broszura – w Polsce - druk zawierający nie wiecej niż 64 stron
brulion – brudnopis; gruby zeszyt z notatkami
bukinista – uliczny hadlarz starymi książkami
czasopismo - pismo periodyczne wydawane w stałych terminach od tygodnika do półrocznika;
copyright- (czyt. kopyrajt) zastrzeżenie praw autorskich, któremu towarzyszy znak c w kółku; oznacza zakaz przedruku, przeróbek, przekładu bez wiedzy i zgody autora lub wydawcy
czcionka – litera, której wielkość określona jest w tzw. punktach typograficznych (1p. = 1/72 cala - 0,353 mm); najczęściej stosowaną wielkością czcionki stosowaną w komputerze jest czcionka o wysokosci 12 punktów; cechuje ją też styj i krój
czytelnik – odbiorca zawartości dokumentu
czytelnictwo – wytwór pracy ludzkiej (także piśmienniczej)
cymelia– cenne zbiory szczególnie chronione
dedykacja - tekst autora (zwykle na pierwszej stronie książki) poświęcony jakiejś osobie
dialog - rozmowa na określony temat dwóch lub więcej postaci
digitalizacja – zamiana treści piśmiennych (np. książki) na nośnik elektroniczny
dokumenty biblioteczne (z łac. dokumentum)– jako utrwalony wyraz myśli ludzkiej - utrwalone na papierze lub innych materiałach (taśmy filmowe, magnetofonowe, płyty CD, fotografie, słowniki, encyklopedie, obrazy i rysunki, nuty itp); dokumenty graficzne, oglądowe i słuchowe; dokumenty piśmiennicze i niepiśmiennicze
dramat – jeden z trzech rodzajów literackich oparty na dialogach i monologach
druk ulotny – druk nieprzekraczający 4 stron (ulotka, cenniki, ogłoszenia, afisze)
dublet- taka sama książka w bibliotece
dylogia- dwa utwory połączone mniej lub bardziej elementami świata przedstawionego; każdy utwór stanowi zamkniętą całość i może być wydany oddzielnie
dysleksja - (od grec. "dys"- zły, trudny oraz "lego"- czytam) specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu (mimo czesto wysokiej inteligencji dyslektyka)
dysgrafia- zaburzenie powodujące trudności w kształtnym pisaniu
dysortografia - zaburzenie powodujące tworzenie błędów ortograficznych mimo znajomości reguł ortograficznych
dziennik - pismo periodyczne wychodzące codziennie lub parę razy w tygodniu
dziennik - prowadzone z dnia na dzień zapisy codziennych zdarzeń, przemyśleń
dywiz - (przenośnik) krótka kreska stosowana przy przenoszeniu sylaby lub przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych (łącznik);pisze się bez spacji
e-book (ang. electronic book)- książka elektroniczna
ekslibris – (księgoznak) spolszczenie łac. ex libris oznaczające dosłownie „z książek”, znak własnościowy umieszczany na stronie tytułowej lub przedtytułowej, jednocześnie element ozdobny
epilog - koleje losu bohaterów literackich przedstawione po zakończeniu właściwej akcji powieści
epistolografia - sztuka pisania listów
e - reader - czytnik książek elektronicznych
errata – ( z łac. errare - mylić się) wykaz zauważonych już po wydrukowaniu błędów umieszczony na osobnej karteczce
ewaluacja- badanie jakości nauczania
fabuła - układ zdarzeń przestawiający koleje życia postaci
fantasy - gatunek literacki lub filmowy oparty na magii, baśniach, legendach, mitach danego narodu lub grupy etnicznej; rodzaj fantastyki
fanzin, zin (ang. fan - wielbiciel, magazine - czasopismo) – niskonakładowe pismo dla miłośników różnych dziedzin zwłaszcza dla fanów fantastyki, informatyki czy muzyki rozrywkowej; rozprowadzany jest poza oficjalnym obiegiem - na spotkaniach lub drogą korespondencyjną
fikcja – cecha dzieła literackiego, której nie da się zweryfikować z rzeczywistością spoza świata przedstawionego
fiszka – kartka w kartotece
format książki – wielkość książki (szerokość i wysokość), np. A1, A2, A3…do A7
frontyspis (frontispis) – ozdobna karta z tytułem książki; ilustracja (np. z wizerunkiem autora) poprzedzająca kartę tytułową
gazeta – pismo ukazujące się raz lub dwa razy w tygodniu zawierające informacje o aktualnych wydarzeniach
grafoman - maniak pisania pozbawiony zdolności literackich
hasło autorskie – zawiera imię i nazwisko autora
hasło katalogowe – może nim być nazwisko autora, pierwsze wyrazy tytułu, pierwsze wyrazu tekstu, gdy brakuje tytułu
hasło tytułowe – zawiera tytuł dzieła
herbarz – dzieło przedstawiające herby, ich opisy oraz dzieje ich właścicieli
ICIM – Internetowe Centrum Informacji Multimedialnej
idiom – wyraz lub frazeologizm niedający się przetłumaczyć dosłownie na inny język
iluminacja – (średniowieczne) zdobienie książki rękopiśmienniczej (znane już od czasów egipskich papirusów)
indeks, skorowidz – alfabetycznie ułożony spis umieszczony na końcu książki ułatwiający znalezienie tematów, np. nazwisk, miejscowości, pojęć, terminów, zagadnień, tytułów prac itp; w publikacji zwykle z liczbą oznaczającą numer strony
informator – publikacja zawierająca szczegółowe informacje z danej dziedziny, np. informator turystyczny, kulturalny, wydawniczy
inicjał – pierwsza litera w tekście wyróżniona wielkością lub zdobieniem
inkunabuł – druk wydany do 1500 roku przypominający pismo ręczne
insert – wkładka do gazet, czasopism, książek, np. w postaci płytki CD
inskrybcja – napis utrwalony na twardym materiale – na nagrobkach, pomnikach, medalach itp.
interlinia – odstęp między wierszami tekstu
interpretacja utworu poetyckiego– określa tematykę i jego treść, zawiera opis podmiotu lirycznego, konteksty osobowościowe, społeczne, historyczne itp.
inwentarz biblioteczny – książki, czasopisma i inne dokumenty, które rejestruje się w księdze inwentarzowej, w której otrzymuje swój numer inwentarz
ISBN (International Standard Book Number) – dziesięciocyfrowy symbol nadawany każdej książce; podzielony jest na cztery segmenty, które identyfikują: grupę narodową (przyznaje Agencja ISBN, która mieści się w Berlinie), wydawnictwo, tytuł pozycji wydawniczej w tym wydawnictwie oraz ostatni służy kontroli
jaskółka - jedna z pierwszych wydrukowanych książek
kapitałka – tasiemka z kolorowym brzegiem przyklejona do grzbietu
karta czytelnika - zawiera dane o czytelniku, np. imię, nazwisko, klasa, numer inwentarzowy wypożyczonej książki
karta katalogowa karta z katalogu zawierająca określone dane o książce (np. imię i nazwisko autora, tytuł, ilość stron) oraz miejscu jej przechowywania (sygnaturę)
karta książki - formularz z oznaczeniem autora, tytułem, numerem inwentarzowym i sygnaturą książki, rubryki do wpisania daty wypożyczenia i zwrotu książki oraz numeru identyfikującego czytelnika
kartoteka - uporządkowany zbiór kart zawierających informacje na określony temat, pełni rolę ewidencji informacji o zawartości czasopism, fragmentów książek i innych materiałów; stanowi ważne uzupełnienie katalogu rzeczowego, jest elementem warsztatu informacyjnego biblioteki; informuje też o dokumentach znajdujących się poza biblioteką
katalog biblioteczny – spis książek znajdujących się w bibliotece, opisanych i ułożonych w ustalonym porządku
katalog komputerowy – katalog opracoway formie komputerowego zapisu
klocek – wolumin składający się z kilku dzieł razem oprawionych
kodeks (łac. codex - "pień drzewa")– forma książki, która w starożytnym Rzymie wyparła zwój, jego upowszechnienie nastąpiło z chwilą wynalezienia pergaminu; kodeksem nazywano wówczas kilka powiązanych ze sobą tabliczek woskowych, na których pisano rylcem; podobnie zaczęto składać karty papirusowe i pergaminowe kolofon – w dawnych książkach rękopiśmienniczych i pierwszych drukarskich informacje o autorze, drukarzu, zleceniodawcy, dacie wykonania itp; poprzednik współczesnej metryki książki
komunikator – program do wymiany plików tekstowych w internecie (np. Gadu-Gadu)
korekta – wyszukiwanie i poprawianie błędów w próbnych odbitkach tekstu przy pomocy znaków korektorskich - przed ostatecznym drukiem tekstu
kronika – księga zawierająca chronologiczy zapis wydarzeń, np. średniowieczna czy szkolna
kryptogram – znak nieliterowy zastępujący imię i nazwisko autora
kryptonim – rodzaj pseudonimu będący kombinacją liter imienia i nazwiska autora, np. "aż" oznaczajacy Andrzeja Żelaznego
księgozbiór - zbiór książek (np. w bibliotece czy w domu
księgozbiór podręczny - wydzielona część księgozbioru udostępniana w wypożyczalni lub w czytelni
kwerenda – poszukiwanie informacji, materiałów w archiwach, bibliotekach, bazach danych
library anxiety – lęk przed biblioteką
lid – krótkie streszczenie (do 3 zdań) umieszczone na wstępie wiadomości prasowej zawierającej to, co wg jej autora jest najważniejsze; lid ułatwia szybkie zrozumienie treści wiadomości
liryka – jeden z trzech rodzajów literackich akcentujący przeżycia wewnętrzne podmiotu lirycznego, subiektywizm przedstawienia i ekspresywność języka
litera – znak głoski
literatura piękna – utwory prozaiczne i poezja o charakterze artystycznym, którego ośrodkiem jest fikcja literacka; wpływa na zainteresowania i postawy ludzkie, oddziaływa na wyobraźnię czytelnika, ma walory wychowawcze i poznawcze
literatura popularnonaukowa – popularyzuje zdobycze nauki i techniki
literatura przedmiotu – utwory omawiające dzieła wskazane w literaturze podmiotu; mogą być też zalecane do pracy na określony temat
literatura podmiotu – utwory poddawane analizie (np. książki, artykuły)
majuskuła – z łac. pismo złożone z dużych liter, w piśmie drukarskim zwane wersalikami
minuskuła – z łac. małe litery o różnej wysokości, pierwszy tekst w pełni pisany małymi literami pojawił się w IX w.
manuskrypt – rękopis lub tekst przygotowany do druku
melioracja katalogu – sprawdzanie poprawnośći ułożenia kart w katalogu
metryka wydawcy – dane dotyczące produkcji książki umieszczone na odwrocie karty tytułowej, na ostatniej stronie książki lub na trzeciej stronie, zawiera nazwę wydawcy, miejsce i rok wydania, data druku, adres drukarni, wielkość arkusza drukarskiego itp
michałki – notki prasowe o błahej tematyce służące do wypełnienia strony
mirror (ang. lustro) – kopia strony internetowej (np. mirror Wikipedii)
miscellanea(łac. rozmaitości) – zbiór tekstów różnych autorów na różne tematy
monografia – praca naukowa poświęcona jednemu zagadnieniu, osobie, miejscowości itp.
monolog – wypowiedź jednej postaci nie uczestniczącej w dialogu
motyw – najmniejszy element konstrukcyjny świata przedstawionego (np. rzecz, zdarzenie)
motto – cytat lub przysłowie umieszczone przez autora przed rozpoczęciem tekstu w celu wyrażenia myśli przewodniej
numer inwentarzowy - numer wpisanej do księgi inwentarzowej książki
obrazek literacki – krótkie opowiadanie opisujące scenkę rodzajową popularny zwłaszcza w 2. poł. XIX w.
odsyłacz – znak kierujący do przypisu (cyfra, gwiazdka, litera) lub do opisu katalogowego (np. zob.)
oprawa – okładka na trwale połączona z trzonem książki
obwoluta – okładka spełniająca rolę ochronną, ozdobną lub reklamową
opis książki (opis bibliograficzny) - wpisane do karty katalogowej określonych informacji o książce, np. tytuł, autor, nr inwentarzowy itd.
ośle uszy - pozaginane rogi kartek
paginacja – (z łac.pagina - "strona") numerowanie stron
pamiętnik – spisane wspomnienia o wydarzeniach, których autor był uczestnikiem lub świadkiem albo o całym swoim życiu
pauza – dłuższa pozioma kreska oznaczająca myślnik; zob. dywiz
periodyk – wydawnictwo ciągłe ukazujące się w określonych odstępach czasu, np. czasopismo
piktogram – rysunkowe znaki umowne (np. pismo obrazkowe)
plagiat - uznanie cudzego utworu za własny
poakcja – dalszy ciąg zdarzeń mających miejsce po wydarzeniach zakończonych już w fabule
podrozdział - część rozdziału
poetyka - dział teorii zajmujący się budową i systematyką utworów literackich
poezja - (grec. od poieo - tworzę) - utwory pisane mową wiązaną - wierszem, synonim liryki; zbiory wierszy jednego autora
polonica (czyt. polonika) – wszelkie dzieła dotyczące Polski napisane po polsku za granicą
posłowie - uwagi, komentarze, wyjaśnienia autora, wydawcy, tłumacza itp. zamieszczone na końcu dzieła
prequel - opowieść o zdarzeniach wcześniejszych od tych, które zostały przedstawione w pierwowzorze; dotyczy dzieł literackich i filmowych
proza - utwór niewierszowany zawierający ciąg wydarzeń
półrocznik - czasopismo ukazujące się co pół roku
prolongata - przedłużenie terminu zwrotu książki
przedmowa - zamieszczone na początku dzieła przedstawienie okoliczności jego powstania, charakteru, intencji, postaw autora
przypisy (notka) – informacje uzupełniające tekst - uwagi z odsyłaczami (w formie cyfry lub gwiazdki) umieszczone u dołu kartki, na końcu rozdziału lub końcu książki
pseudonim - przybrane nazwisko zastępujące prawdziwe
publicystyka – dziedzina piśmiennictwa zajmująca się omawianiem aktualnych zagadnień życia
publikacja – wydawanie jakiegoś utworu drukiem; utwór wydany drukiem
publikatory – środki masowego przekazu, np. telewizja, radio, gazety, czasopisma
redagowanie – opracowywanie tekstu do druku, np. ocena treści, poprawa błędów, adiustacja itp
retrokonwersja – zamiana katalogu tradycyjnego (kartkowego) na elektroniczny
rewers – formularz do zamawiania książek w niektórych bibliotekach, wypełnia go czytelnik
rocznik – zbiór wszystkich numerów danego wydawnictwa periodycznego w ciągu jednego roku; nie jest więc czasopismem
romans – utwór przedstawiający przygody miłosne bohaterów
rozdział – część książki, artykułu itp.
rozprawa – udokumentowane opracowanie o charakterze naukowym poświęcone danemu zagadnieniu z określonej dziedziny wiedzy
sentencja- złota myśl; akcentuje doświadczenie życiowe
seria- wydawnictwo książkowe składające się z dzieł różnych autorów i mające wspólny tytuł
sierota (bękart) - w żargonie edytorskim błąd polegający na występowaniu jednoliterowych przyimków i spójników na końcu wiersza, np. i, z; należy je przenieść do następnego wiersza
skontrum – sprawdzanie księgozbioru według księgi inwentarzowej
skrzydełko - zagięta do wewnątrz część obwoluty; podaje się na nim krótki tekst np. o autorze lub jego książce
spis treści – informacja o stronach, na których znajdują się części dokumentu (np. rozdziały)
starodruk – druk sprzed 1801 roku
strona tytułowa – zawiera podstawowe informacje, np. tytuł książki, imię i nazwisko autora itp.
sygnatura – znak miejsca książki w bibliotece, znakiem może być symbol UKD
synopsis – zbiór artykułów (lub ich fragmentów) dotyczący określonego tematu
suplement – dodatek do dzieła zawierający uzupełnienia
śródtytuł – tytuł fragmentu tekstu zwykle umieszczony na jego marginesie
temat – myśl przewodnia utworu literackiego
tezaurus – książka zawierająca zbiór wyrazów, wiedzy na określony temat (leksykony, encyklopedie itp)
trailer (book trailery) – reklamowy zwiastun książki umieszczany przez wydawnictwa (najczęściej) w internecie
trylogia – cykl trzech utworów połączonych mniej lub bardziej elementami świata przedstawionego; każdy utwór stanowi zamkniętą całość i może być wydany oddzielnie, np. Trylogia H. Sienkiewicza
tytulatura – informacje umieszczone na stronie tytułowej lub w metryce wydawniczej książki
trzon – główna część książki, jej treść
unikat – niepowtarzalny egzemplarz jakiejś książki (np. w bibliotece)
vademecum (przewodnik)– informator zawierający ważniejsze wiadomości z danej dziedziny
wątek – ciąg zdarzeń w układzie przycznowo - skutkowym związany z bohaterem literackim
wolumin, wolumen – pojedyncza książka; może zawierać kilka tomów
wstęp – tekst wprowadzający w treść dzieła
wydania(edycja) – egzemplarze odbite z tego samego zestawu zecerskiego (min. czcionek)
wydawnictwo – instytucja, która zajmuje się przygotowaniem tekstu do druku
wydawnictwo informacyjne – jest nim np. słownik, encyklopedia, leksykon; zawiera wiedzę z różnych dziedzin
załącznik (aneks) – uzupełniający tekst książki
zbiory - dokumenty zgromadzone w bibliotece
zbiory specjalne - dokumenty biblioteczne nie mające postać książki, np. graficzne, audiowizualne, kartograficzne, rękopisy itp
znak wodny znak na papierze w postaci półprzeźroczystego rysunku odciśnięty na wilgotnej masie papierniczej (papier z takimi znakami stosowany jest w banknotach)
zrozumienie tekstu- wierne odtworzenie myśli autora z czytanego tekstu
zwój - starożytna forma książki (do II-IV w.), pas papieru, papirusu, płótna itp nawinięty na drążek
źródło - dokument, z którego czerpie się informacje
żywa pagina –ma zastosowanie głównie w słownikach i encyklopediach, ułatwia szybkie odnalezienie hasła; znajduje się u góry z każdej strony nad tekstem, zawiera pierwsze lub ostatnie hasło na stronie; niekiedy powtórzenie tytułu dzieła czy rozdziału
żywa książka - ktoś, kto opowiada podania ludowe
DNI ŚWIĄTECZNE - z kalendarzy pamięci, autopsji indywidualnej oraz zbiorowej ustanowione przez grupy społeczne, organizacje krajowe i międzynarodowe
STYCZEŃ
6 I Trzech Króli
6 I Dzień Filatelisty
8 I Wielka Orkiestra Owsiaka
8 I Dzień Sprzątania Biurka
21 I Dzień Babci
22 I Dzień Dziadka
24 I Światowy Dzień Środków Przekazu
25 I Dzień Sekretarki i Asystentki
26 I Dzień Transplantologii
26 I Światowy Dzień Celnictwa
27 I Międzynarodowy Dzień Pamięci o Holocauście (ONZ)
29 I Dzień Pomocy Chorym na Trąd
31 I Dzień Bezpiecznego Internetu
LUTY
2 II Dzień Handlowca
3 II Dzień Walki Rakiem
6 II Dzień Bezpiecznego Internetu
8 II Dzień Bezpiecznego Internetu
11 II Światowy Dzień Chorego
11 II Dzień Języka Ojczystego
11 II Europejski Dzień Numeru 112
14 II Dzień Chorego na Padaczkę
14 II Dzień Zakochanych
17 II Światowy Dzień Kota
21 II Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego (UNESCO)
22 II Dzień Ofiar Przemocy
23 II Ogólnopolski Dzień Walki Z Depresją
23 II Tłusty Czwartek
20 II Ostatki
MARZEC
1 III Światowy Dzień Walki z Otyłością
2 III Światowy Dzień Obrony Cywilnej
3 III Dzień Pisarzy
5 III Dzień Teściowej
6 III Dzień Olimpijczyka
8 III Dzień Kobiet
9 III Światowy Dzień Nerek
10 III Dzień Mężczyzn
11 III Europejski Dzień Ofiar Terroryzmu
14 III Dzień Liczby Pi
15 III Światowy Dzień Poezji
15 III Dzień Konsumenta
15 III Dzień Przediębiorczości
15 III Światowy Dzień Inwalidy
17 III Światowy Dzień Morza
18 III Międzynarodowy Dzień Słońca
18 III Europejski Dzień Mózgu
20 III Światowy Dzień Inwalidów i Osób Niepełnosprawnych
20 III Dzień Teatru dla Dzieci i Młodzieży
21 III Międzynarodowy Dzień Poezji
21 III Pierwszy dzień wiosny
21 III Światowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową
21 III Dzień Pamięci o Ofiarach Mafii
22 III Dzień Ochrony Bałtyku
22 III Międzynarodowy Dzień Wody
23 III Międzynarodowy Dzień Meteorologii
24 III Światowy Dzień Walki z Gruźlicą
24 III Narodowy Dzień Życia
26 III Dzień Dobrego Łotra (Dzień Janosika)
27 III Miedzynarodowy Dzień Teatru
29 III Dzień Metalowca
KWIECIEŃ
1 IV Prima Aprilis
1 IV Dzień Ptaków
2 IV Dzień śmierci Jana Pawła II
2 IV Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci
2 IV Europejski Dzień Homeopatii
5 IV Dzień Leśnika
5 IV Dzień Trzeźwości
7 IV Światowy Dzień Służby Zdrowia
8 IV Dzień Romów
10 IV Dzień Służby Zdrowia
10 IV Dzień Kapłanów
11 IV Dzień Radia
11 IV Dzień Osób z Chorobą Parkinsona
11 IV Ogólnopolski Dzień Walki z Bezrobociem
12 IV Dzień Lotnika i Kosmonautyki
13 IV Światowy Dzień Pamięci Ofiar Katynia
14 IV Dzień Ludzi Bezdomnych
18 IV Dzień Solidarności z Chorymi na Hemofilię
18 IV Dzień Ochrony Zabytków
19 IV Dzień Pamięci o Holokauście
19 IV Międzynarodowy Dzień Wolnej Prasy
22 IV Światowy Dzień Ziemi
23 IV Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich (UNESCO)
24 IV Dzień Solidarności Młodzieży
24 IV Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem
26 IV Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy
28 IV Światowy Dzień Ofiar Wypadków przy Pracy
30 IV Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Bicia Dzieci
29 IV Światowy Dzień Tańca
MAJ
1 V Święto Pracy
2 V Dzień Flagi
2 V Dzień Polonii i Polaków za Granicą
3 V Święto Konstytucji RP
3 V Dzień Chorych na Astmę i Alergię
3 V Światowy Dzień Wolności Prasy
4 V Dzień Strażaka i Hutnika
4 V Dzień Kominiarza
5 V Dzień Europy
5 V Dzień Godności Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie
8 V Światowy Dzień Pocałunku
8 V Międzynarodowy Dzień Zwycięstwa
8 V Dzień Bibliotekarzy i Bibliotek (Polska)
9 V Święto Unii Europejskiej
12 V Światowy Dzień Pielęgniarek
13 V Światowy Dzień Chorego
13 V Światowy Dzień sprawiedliwego Handlu (druga sobota maja)
14 V Dzień Farmaceuty
14 V Dzień Budowlańców
15 V Dzień Rodziny
15 V Dzień Polskiej Niezapominajki
17 V Dzień Telekomunikacji
18 V Dzień Muzeów
19 V Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar AIDS
21 V Dzień Kosmosu
22 V Dzień Praw Zwierząt
25 V Dzień Mleka
25 V Dzień Dzieci Zagubionych
26 V Dzień Matki
27 V Dzień Samorządu Terytorialnego
29 V Międzynarodowy Dzień Uczestników Misji Pokojowych ONZ
30 V Dzień Rodzicielstwa Zastępczego
31 V Światowy Dzień Rozwoju Kulturalnego
31 V Światowy Dzień bez Tytoniu
31 V Dzień Pracownika Przemysłu Spożywczego
31 V Dzień Rozwoju Kultury
CZERWIEC
1 VI Dzień Dziecka
2 VI Dzień Ochrony Środowiska
2 VI Światowy Dzień bez Krawata
4 VI Dzień Dzieci - Ofiar Agresji
4 VI Dzień Drukarza
5 VI Światowy Dzień Ochrony Środowiska Naturalnego
6 VI Światowy Dzień Pocałunku
7 VI Dzień Chemika
8 VI Święto Uwalniania Książek (bookerossing)
9 VI Dzień Informatyka
9 VI Dzień Lasu
9 VI Dzień Przyjaciela
10 VI Dzień Straży Granicznej
12 VI Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Pracy Dzieci
13 VI Światowy Dzień Praw Osób Starszych
14 VI Światowy Dzień Krwiodawstwa
15 VI Europejski Dzień Wiatru
15 VI Światowy Dzień Żywności
16 VI Międzynarodowy Dzień Pomocy Dzieciom Afrykańskim
20 VI Światowy Dzień Uchodżcy
21 VI Światowy Dzień Hydrografii
21 VI Światowy Dzień Deskorolki
21 VI Dzień Muzyki Europejskiej
22 VI Dzień Kultury Fizycznej
23 VI Dzień Ojca
23 VI Dzień Służby Publicznej
24 VI Dzień Przytulania (Polska)
25 VI Dzień Stoczniowca
26 VI Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Narkomanii
26 VI Międzynarodowy Dzień Pomocy Ofiarom Tortur
27 VI Światowy Dzień Rybołówstwa
27 VI Dzień Walki z Cukrzycą
28 VI Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956
29 VI Dzień Ratownika WOPR
29 VI Dzień Marynarki Wojennej
29 VI Święto Morza
LIPIEC
1 VII Światowy Dzień Architektury
1 VII międzynarodowy Dzień Spółdzielczości
2 VII Dzień Dziennikarza
2 VII Międzynarodowy Dzień UFO
11 VII Światowy Dzień Ludności
15 VII Dzień bez Telefonu Komórkowego
18 VII Międzynarodowy Dzień Mandeli (ONZ)
19 VII Międzynarodowy Dzień Czerwonego Kapturka
23 VII Dzień Włóczykija
24 VII Dzień Policjanta
25 VII Dzień Bezpiecznego Kierowcy
27 VII Światowy Dzień Samotnych
SIERPIEŃ
2 VIII Światowy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów
10 VIII Dzień Przewodników i Ratowników Górskich
11 VIII Dzień Struktury
11 VIII Dzień Konserwatora Zabytków
12 VIII Międzynarodowy Dzień Młodzieży
12 VIII Dzień Pracoholików
13 VIII Międzynarodowy Dzień Leworęcznych
14 VIII Dzień Energetyka
15 VIII Święto Wojska Polskiego
23 VIII Święto Lotnictwa Polskiego
28 VIII Światowy Dzień Publicznego Czytania Komiksów
31 VIII Dzień Wolności i Solidarności
WRZESIEŃ
1 IX Międzynarodowy Dzień Pokoju
1 IX Dzień Kombatanta
1 IX Dzień Obrony Przeciwlotniczej
3 IX Dzień Chleba
3 IX Światowy Dzień Użyteczności
3 IX Dzień Energetyka
5 IX Dzień Postaci z Bajek
7 IX Światowy Dzień Umiejętności Czytania
7 IX Europejski Dzień Maszynisty
8 IX Dzień Marzyciela
8 IX Dzień Dobrych Wiadomości
8 IX Międzynarodowy Dzień Piśmiennictwa
9 IX Międzynarodowy Dzień Urody
10 IX Światowy Dzień Pierwszej Pomocy (trzeci czwartek listopada)
10 IX Dzień Kolejarza
10 IX Dzień Wojsk Lądowych
10 IX Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego
10 IX Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom
13 IX Dzień Programisty
13 IX Dzień Ratownictwa Medycznego
15 IX Światowy Dzień Wiedzy o Chłoniakach
17 IX Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej
17 IX Dzień Sybiraka
18 IX Dzień Geologii
19 IX Dzień Dzikiej Flory, Fauny i Naturalnych Siedlisk
20 IX Sprzątanie Świata
20 IX Światowy Dzień Donacji i Transplantacji
21 IX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu
22 IX Światowy Dzień Dotkniętych Chorobą Alzheimera
22 IX Dzień bez Samochodu
24 IX Europejski Dzień Otyłości
26 IX Dzień Głuchych
26 IX Europejski Dzień Języków Obcych
27 IX Światowy Dzień Turystyki
28 IX Międzynarodowy Dzień Prawa do Informacji
29 IX Światowy Dzień Aptekarza
30 IX Dzień Chłopaka
PAŻDZIERNIK
1 X Międzynarodowy Dzień Muzyki
1 X Międzynarodowy Dzień Ludzi Starszych
1 X Międzynarodowy Dzień Wegetarianizmu
1 X Międzynarodowy Dzień Lekarza
3 X Światowy Dzień Wzroku
4 X Międzynarodowy Dzień Zwierząt
5 X Światowy Dzień Nauczyciela (UNESCO)
6 X Światowy Dzień Mieszkalnictwa
9 X Dzień Hospicjów i Opieki Paliatywnej
9 X Dzień Znaczka Pocztowego (Dzień Poczty)
10 X Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego
10 X Europejski Dzień przeciw Karze Śmierci
10 X-21X Góra Grosza
13 X Dzień Ratownictwa Medycznego
13 X Europejski Dzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego
14 X Międzynarodowy Dzień Mediacji
14 X Światowy Dzień Walki ze Skutkami Kataklizmów Naturalnych
14 X Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
14 X Dzień Edukacji Narodowej
14 X Światowy Dzień Normalizacji
15 X Dzień Niewidomych
15 X Dzień Utraconego Dziecka
16 X Światowy Dzień Turystyki
16 X Dzień Papieski
16 X Światowy Dzień Żywności i Walki z Głodem
17 X Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem
17 X Światowy Dzień Walki z Rakiem Piersi
18 X Dzień Łącznościowca
20 X Światowy Dzień Osteoporozy
22 X Światowy Dzień Osób Jąkających się
23 X Międzynarodowy Dzień Bibliotek Szkolnych ( czwarty poniedziałek pażdziernika)
24 X Dzień Organizacji Narodów Zjednoczonych
24 X Światowy Dzień Informacji
24 X Dzień Walki z Otyłością
24 X Dzień Ptaków
28 X Dzień Odpoczynku dla Zszarpanych Nerwów
30 X Dzień Spódnicy
31 X Światowy Dzień Oszczędności
LISTOPAD
1 XI Wszystkich Świętych
2 XI Dzień Zaduszny
3 XI Święto Myśliwych
3 XI Światowy Dzień bez Papierosa
5 XI Dzień Postaci z Bajek
9 XI Światowy Dzień Jakości
9 XI Światowy Dzień Rekordów Guinnessa
9 XI Międzynarodowy Dzień Młodzieży
10 XI Dzień Praw Człowieka
10 XI Dzień Honorowego Dawcy Szpiku Kostnego
11 XI Święto Niepodległości
11 XI Międzynarodowy Dzień Nauki i Pokoju
13 XI Dzień Niewidomych
14 XI Dzień Walki z Cukrzycą
14 XI Dzień Seniora
15 XI Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków Drogowych (3. niedziela listopada)
17 XI Międzynarodowy Dzień Studentów
17 XI Światowy Dzień Rzucania Palenia
17 XI Dzień bez Przekleństw
18 XI Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach
19 XI Światowy Dzień Toalety
20 XI Dzień Tolerancji
21 XI Dzień Pracownika Socjalnego
21 XI Dzień Żywności
21 XI Światowy Dzień Telewizji
21 XI Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień
24 XI Katarzynki
25 XI Międzynarodowy Dzień przeciw Przemocy wobec Kobiet
25 XI Dzień bez Futra
25 XI Dzień Tramwajarzy 25 XI Dziń Kolejarzy
28 XI Dzień bez Kupowania
GRUDZIEŃ
1 XII Światowy Dzień Walki z AIDS
3 XII Międzynarodowy Dzień Niepełnosprawnych
4 XII Dzień Górnika i Naftowca
4 XII Dzień Gazownika
5 XII Międzynarodowy Dzień Wolontariusza
5 XII Dzień Pomocy Cierpiącym
6 XII Mikołajki
7 XII Dzień Lotnictwa Cywilnego
10 XII Miedzynarodowy Dzień Praw Człowieka
11 XII Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich
13 XII Rocznica wprowadzenia stanu wojennego w 1981r.
13 XII Dzień Telewizji Dla Dzieci
13 XII Dzień Księgarza
17 XII Dzień bez Przekleństw
18 XII Dzień Imigrantów
20 XII Dzień Ryby (Stowarzyszenie Empatia)
21 XII Początek zimy
24 XII Wigilia
25 XII Boże Narodzenie
28 XII Dzień Pocałunku
29 XII Dzień Różnorodności Biologicznej
31 XII Sylwester (imieniny Sylwestra)
